Бүгін, 28 қазанда Батыс Қазақстан облыстық сотында 11 жасар Нұрамыр Сапарбековтің қазасына қатысты іс бойынша жәбірленуші тараптың апелляциялық шағымы мен облыс прокуратурасының апелляциялық өтінішхатын қарау басталды. Жасөспірім 2022 жылдың жазында үйінің жанындағы спорт алаңында басына футбол қақпасы құлап, көз жұмған болатын. Бұған дейін бұл іс бойынша «Орал» спорт клубының спорт алаңдары меңгерушісі Бауыржан Алтаяқов ақталып шыққан еді.

Прокуратура ақтау үкімінің күшін жоюды сұрайды

Бүгін, 28 қазанда Батыс Қазақстан облыстық сотында 11 жасар Нұрамыр Сапарбековтің қазасына қатысты іс бойынша жәбірленуші тараптың апелляциялық шағымы мен облыс прокуратурасының апелляциялық өтінішхатын қарау басталды. Бала 2022 жылдың жазында үйінің жанындағы спорт алаңында басына футбол қақпасы құлап, қаза тапты. Бұған дейін аталған іс бойынша «Орал» спорт клубының спорт алаңдары меңгерушісі Бауыржан Алтаяқов ақталып шыққан болатын.

2026 жылдың 1 қыркүйегінде Орал қаласының қылмыстық соты Алтаяқовты ақтап, 11 жасар Нұрамырдың өліміне қатысты іс бойынша оны кінәсіз деп тапты. Судья Мамыров ҚР ҚК-нің 306-бабы 3-бөлігі («Абайсызда адам өліміне әкеп соқтырған, қауіпсіздік талаптарына сай келмейтін тауарларды шығару немесе сату, жұмыстарды орындау не қызметтер көрсету») бойынша Алтаяқовтың кінәсі жоқ деп шешкен. Мұндай шешіммен марқұм Нұрамырдың ата-анасы да, прокуратура да келіспеді. Жәбірленуші тараптың адвокаты апелляциялық инстанцияға ақтау үкімінің күшін жою туралы өтінішхат түсірсе, прокурорлар сотқа апелляциялық өтінішхат жолдады.

Прокурор реальной мерзім сұрады

Прокурорлар өз өтінішхатында бірінші инстанция сотының шешімімен келіспейтіндерін атап өткен.

«Алтаяқовтың менмендігі мен ұқыпсыз әрекеттерінің салдарынан футбол қақпасы бекітілмеген әрі орнықты емес күйде болған, соның салдарынан спорт алаңын пайдаланушы тұлғалардың қауіпсіздігі қамтамасыз етілмеген (…) Сот тек Алтаяқовты ақтайтын дәлелдемелерді ғана ескеріп, сот уәждерін теріске шығаратын дәлелдерге тиісті түрде көңіл бөлмеген әрі баға бермеген. Бұл сот қорытындыларының істің нақты мән-жайларына сәйкес келмейтінін, сондай-ақ тергеудің біржақты әрі толық жүргізілмегенін білдіреді», — деп есептейді мемлекеттік айыптаушылар.

Өтінішхатта прокурорлар апелляциялық алқадан Алтаяқовқа қатысты шығарылған ақтау үкімінің күшін жоюды және оны ҚР ҚК-нің 306-бабы 3-бөлігі бойынша кінәлі деп тануды сұрайды. Прокурорлар Бауыржан Алтаяқовқа 4 жыл 8 ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын тағайындауды сұрады.

«Ата-анасы әлі күнге дейін әділдікке қол жеткізе алмай келеді»

Жәбірленуші тараптың адвокаты Айгүл Молдағалиева өз сөзінде марқұм Нұрамырдың ата-анасы төрт жылдан астам уақыттан бері әділдікке қол жеткізе алмай жүргенін атап өтті.

«Соттың назарын өте маңызды сәттерге аударғым келеді: осы қайғылы оқиға орын алған сәттен бастап — анасына қараңыздаршы — олар (ата-анасы) әлі күнге дейін әділдікке қол жеткізе алмай келеді. Тергеу қаншама уақытқа созылды, сараптамалар жүргізілді, осы уақыт бойы бастарынан өткерген ауыр қайғы оларды әлі күнге дейін аңдып жүр. Оларға өте ауыр… Шынымен де баланың өлімі үшін ешкім жауап бермей ме?», — деп сұрады адвокат соттан.

Ол бірінші инстанция сотында Нұрамырдың өліміне Алтаяқов емес, жобаға сай келмейтін қақпаны пайдалануға қабылдаған комиссия жауапты болуы тиіс деп көрсетілгенін айтты.

«Мәселе мынада: Алтаяқов өз міндеттерін атқарды, ол спорт алаңдарының меңгерушісі болды, ол бұған бақылау жасауы тиіс еді, бірақ алаңдардың жай-күйі туралы баяндап отырған жұмысшыға сеніп тапсырған. Бұл жағдайда Алтаяқов, егер жұмысшыға соншалықты сенсе, тым болмаса бір рет өзі барып, алаңның да, қақпаның да қандай күйде екенін тексеріп көруі керек еді. Бірақ ол мұны жасамаған. Сот Алтаяқовтың лауазымдық нұсқаулыққа 2024 жылы жауап алуға шақырыла бастағанда ғана қол қойғанына баса назар аударды. Кешіріңіздер, ол бұл жұмыстарды атқарды ғой, есеп беріп отырды, басшылыққа бәрі дұрыс деп айтып келді. Және ол бірде-бір рет бұл алаңда қауіпсіздік сақталмағаны туралы ойланбаған. Бұл жағдайда қақпа балалар үшін қауіпті болған», — деп атап өтті Айгүл Молдағалиева.

Ол апелляциялық алқа судьяларынан ақтау үкімінің күшін жоюды, Алтаяқовты кінәлі деп тануды және оған 4 жыл мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын тағайындауды сұрады.

Марқұм Нұрамырдың анасы Салтанат Есеналиева сот алдында сөйлеген сөзінде ұлының өліміне кінәлі адамдар бар екенін және олардың жазалануы тиіс екенін ғана айтты.

«Онда жоғары лауазымды тұлғалар болды»

Қорғаушы адвокат Жомарт Ерназаров өз сөзінде Нұрамырдың қазасы бойынша істің ұзаққа созылғанын, әртүрлі уақытта «Орал» СК директоры да, оның шаруашылық бөлігі жөніндегі орынбасары да, сондай-ақ екі рет сотқа тартылған Алтаяқов та күдікті болғанын айтты. Бұл ретте полиция «істі объективті тергеп, айыпталушылар орындығында дәл соған жауапты болған тұлғалардың отыруын қамтамасыз ете алмаған».

«Спорт алаңын қабылдаған комиссия құрамында жоғары лауазымды шенеуніктер болды және олардың көбі әлі күнге дейін басшылық қызметтерді атқарып отыр. Бұл қақпаны тұтас бір комиссия қабылдаған. Автор қайда қарады? Техникалық қадағалау қайда? Оны орындаған мердігер қайда? Ол тіпті Ресейге кетіп қалған, ал сотқа дейінгі тергеп-тексеру органдары одан тиісті түрде жауап ала алмаған. Тапсырыс берушілер қабылдаған. Әкімдіктің тұтас комиссиясы. Бұл 2011 жылы болған, ал тергеу оның конструктивтік кемшіліктері бар екенін — жобалау-сметалық құжаттамаға сай келмейтінін анықтады. Ендеше неге пайдалануға берілді? Бұған неге («Орал» СК) директоры жауап бермейді? Неге бұған шаруашылық бөлігі жөніндегі орынбасары жауап бермейді? Жоқ, бұл үшін Алтаяқов сияқты спорт алаңының қарапайым жетекшісі жауап беруі керек екен», — деді адвокат Ерназаров.

Қорғаушының айтуынша, тергеу барысында Алтаяқовтан бірнеше рет кінәні өз еркімен мойындауды сұраған.

«Жәбірленуші тарапқа өтемақы төлеу үшін бізді ақталмайтын негіздер бойынша кінәні мойындауға үгіттеді. Бізді қала прокуроры бірнеше рет қабылдап, «бұл үшін сіздерге ештеңе болмайды, бұл ақталмайтын негіз ғой, өтемақыны төлейміз, біз келісіп қойдық» деп сендірді. Біз нағыз кінәлі адамды табуды талап еттік — неге біз бұл үшін жауап беруіміз керек?», — дейді Жомарт Ерназаров.

Ол істің полициядан сотқа және кері қарай бірнеше рет жолданғанын айтып берді.

«Бізді сотқа жіберді, істі судья Дмитриенко қарады. Бұл судьяның тәжірибесінің арқасында алдын ала тыңдауда прокуратура істі бірден кері қайтарып алды. Іс қосымша тергеуге жіберілді, кейіннен ҚР ҚК-нің 254-бабы бойынша «Орал» СК директоры Жалмұрзиевке қатысты іс қозғалды. Іс бес айдан астам уақытқа созылды, прокуратура басқа тұлғаларды жауапқа тарту қажет деген негізбен істі тағы да кері қайтарып алды. «Орал» СК шаруашылық бөлігі жөніндегі орынбасары Қамашовты күдікті ретінде тартып, тергеу әрекеттерін жүргізді, содан соң Қамашовқа қатысты істі тоқтатып, қайтадан Алтаяқовқа қарай бағыттады. Міне, осындай әткеншек болды», — дейді Ерназаров.

Қорғаушы орын алған қайғылы жағдайға спорт клубының қатардағы қызметкері емес, кезінде спорт алаңы үшін стандарттар мен жобаға сай келмейтін қақпаны пайдалануға қабылдаған тұлғалар жауап беруі тиіс екенін алға тартады.

Апелляциялық алқа Бауыржан Алтаяқовтан да жауап алып, оған көптеген егжей-тегжейлі сұрақтар қойды. Осыдан кейін судьялар келесі отырыстың белгіленген күнін нақтыламастан процесті кейінге қалдырды.

Мария Мельникова