Маруа Ескендирова бейсенбі, 16 шілдеде Орал қаласының орталығындағы Абай алаңында ашаршылық жариялағаннан кейін бірнеше минут өткен соң полиция қызметкерлерімен ұсталды. Дәл сол күні бейбіт жиындарды өткізу тәртібін бұзу бабы бойынша сот процесі басталды. Бүгін, үзілістен кейін сот Мәрүа Ескендірованы ел тұрғындары үшін әлеуметтік жағдайды жақсартуды талап еткені үшін 25 тәулікке әкімшілік қамауға алу туралы шешім шығарды.

17 шілдеде Орал қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі соты белсенді Маруа Ескендироваға қатысты іс бойынша шешім қабылдады. Наразылық білдірушіні бір күн бұрын қала орталығындағы Абай алаңында ұстаған полиция қызметкерлері бейбіт митингілерді өткізу тәртібін бұзу туралы хаттама толтырған. Айта кетейік, Мәрүа Ескендірова бір күн бұрын әлеуметтік мәселелерді шешуді — бағаны түсіруді, зейнетақы мен жәрдемақыны өсіруді, сондай-ақ қала тұрғындарына үй құрылысы үшін жер телімдерін бөлуді талап етіп, жария түрде ашаршылық бастағанын мәлімдеген болатын.

Ескендироваға қатысты іс екі күн бойы қаралды, осы уақыт ішінде белсенді полиция бөлімшесінде болды. Сот оны қамауға алу туралы шешім шығарғанға дейін ол жалпы жиынтығы 25 сағатқа жуық уақытын полиция пунктінде өткізді.

Маруа Ескендирова Орал орталығында ашаршылық өткізетіні туралы хабарламаны қала әкімдігіне алдын ала тапсырған. Оған ешқандай жауап берілмеген, бұл наразылық акциясының билікпен келісілгенін айғақтайды (айта кету керек, митингілер, пикеттер мен шерулерге қарағанда, ашаршылық акциясы ҚР заңнамасымен реттелмейді). Алайда полиция белсендінің әрекетінен 488-баптың 12-бөлігін бұзу белгілерін көрген. Сот бұл уәждерді негізді деп тапты. Шешім — елдегі әлеуметтік жағдайды жақсартуды талап еткен әйел 25 тәулікке қамауға алынды.

Құқық қорғаушы: Істе бірқатар заң бұзушылықтар бар

Құқық қорғаушы Павел Кочетков іс материалдарында бірнеше шикілік бар екенін мәлімдеді. Төменде олардың қысқаша мазмұны берілген:

1. Құқық бұзушылық оқиғасының жоқтығы. Егер наразылық акциясын өткізу туралы хабарлама алдын ала тапсырылып, әкімдік үш жұмыс күні ішінде жауап бермесе, бұл биліктің келісімі ретінде есептеледі. Сәйкесінше, құқық бұзушылық ретінде бағаланатын оқиғаның өзі болмаған, бұл қудалауға да негіз жоқ дегенді білдіреді.
2. Ұстау хаттамасының толтырылмауы. Бұл туралы сотта Мәрүа Ескендірова да, оның адвокаты да мәлімдеді. Алайда бұл құжат іс материалдарында кейінірек пайда болған.
3. Жеткізу хаттамасының жасалмауы. Құқық қорғаушылар мұны процедура мен адам құқықтарының дөрекі бұзылуы деп атайды.
4. Жеке заттарын тартып алу. Ұстау кезінде Мәрүа Ескендірованың ұялы телефоны алынған. Бұл оны қоңырау шалу құқығынан айырды, сонымен қатар полицейлер заттарды алып қою туралы хаттама да толтырмаған.
5. Миранда ережесінің бұзылуы — ұсталған азаматқа оның құқықтары мен міндеттері түсіндірілмеген.
6. Құқық бұзушылық құрамының жоқтығы. Павел Кочетковтың айтуынша, жоғарыда аталған тармақтардың барлығы ҚР ӘҚБтК-нің 471-бабына сәйкес әкімшілік іс жүргізуді тоқтатуға әкеп соғуы тиіс.
7. Тараптардың теңдігі принципінің сақталмауы — судья істің мән-жайын әкімдік арқылы өзі анықтауға тырысқан, ал бұл негізінен полицияның міндетіне жатады.
8. Адвокат өтініштерінің қабылданбауы. Мәрүа Ескендірованың мүддесін қорғаған адвокат Жанболат Құлжановтың барлық өтінішхаттары сот тарапынан қанағаттандырусыз қалдырылды.
9. Кінәсіздік презумпциясы — істегі кез келген күмән жауапкершілікке тартылушының пайдасына шешілуі керек. Демек, егер полицияда бұлтартпас дәлелдер болмаса, бұл айыпталып отырған азаматтың позициясы дұрыс екенін көрсетеді.
10. Жеке ұйғарымның шығарылмауы. Сотта айтылған барлық заң бұзышылықтарға қарамастан, сот полицияның мекенжайына қатысты жеке ұйғарым шығарған жоқ.

Мария Мельникова